یکشنبه, 02 18th

Last updateیکشنبه, 04 Feb 2018 6pm

گردش ، ورزش ، نشاط   همراه با  انجمن گردشگري ورزشي

فراغت و گردشگری در ورزش

مقالات گردشگری ورزشی

مقدمه

گردشگري ورزشي صنعتي است كه از تركيب دوصنعت، گردشگري و ورزش پدید آمده است. در دهه­های اخیر گردشگري ورزشي در صنعت گردشگری دنیا  رشد زيادي کرده است. به طوری که، سهم گردشگري ورزشي دراستراليا سالیانه حدود سه ميليارد دلار برآورد مي شود، اما در ایران با وجود دارا بودن پتانسیل های بسیار در گردشگری و شرایط جوی و آب وهوایی منحصربه فرد سهم گردشگري از توليد ناخالص ملی فقط 0/1 می باشد .
برگزاري تورنمنتهاي ورزشي در سطح بالاي بينالمللي، تحولات عظيم اقتصادي،ورزشي ،فرهنگي و اجتماعي براي كشور ميزبان به ارمغان مي آورد و اين موضوع به حدي براي دولتمردان كشورهاي توسعه يافته و مترقي داراي اهميت است كه براي دستآوردن ميزباني رقابتهاي بينالمللي نظير المپيك ،جامجهاني و.. به انواع راهها و روشها متوسل ميشوند .
با برگزاري مسابقات مختلف در دنيا علاقمنداني براي شركت در اين مسابقات به كشور ميزبان سفر ميكنند كه اين خود موفقيتي اقتصادي براي آن كشور شمرده ميشود
توریسم ورزشی در برخی از كشورهای جهان چنان دارای اهمیت است كه در برخی از آنها فعالیت های مربوط به توریسم و ورزش در قالب یك وزارتخانه ویژه به نام Sport Tourism امور مربوطه را برنامه ریزی و اجرا می كند
همچنین سازمان ملل از سال۲۰۰۱ تاكنون سال های جهانی برنامه خود را با عنوان سال جهانی توریسم اكوتوریسم و سال ورزش نامگذاری و معرفی نموده است.
موضوعی تلفیق شده از دو صنعت جذاب ورزش و گردشگری، صنعتی كه بسیاری از كشورهای دنیا سرمایه گذاری های كلان را برای توسعه آن انجام می دهند چرا كه اثرات ورزش و جهانگردی بر اقتصاد كشورها تأثیرگذار است. بنابراین با وجود اختلاف ظاهری ورزش و گردشگری باید به قرابت بیش از پیش این دو مقوله به یكدیگر اذعان داشت زیرا با توجه به ۳ عنصر مهم توریسم یعنی «جاذبه های فرهنگی، طبیعی و ورزشی» كه به عبارتی سه موتور توسعه پایدار محسوب می شوند رشد قابل توجه توریسم در ۵۰ سال گذشته یكی از مهم ترین پدیده های اقتصادی و اجتماعی در قرن بیستم بوده است.

سیاحت و فراغت
فراغت به معنای :آرامش ،آسایش،استراحت و آسودگی
روش بهتر بهره گیری از فراغت،پرداختن به سیاحت و سفر می باشد.
فراهم آوردن زمینه های بهره گیری از فراغت مسئولیت بزرگ سازمانهای جهانگردی است.از همه امکانات طبیعی،فرهنگی و اقتصادی کشور باید سود جست تا زمینه گذران دلپذیر فراغت فراهم شود.

عوامل عمده توسعه و تکامل گردشگری
میل ذاتی انسان به فراغت و سیر و سفر
افزایش سطح درآمد
امکانات پیشرفته حمل و نقل
افزایش شمار بالغین مجرد
افزایش مرخصیهای با حقوق
بازنشستگی زود هنگام

 واژه      Tourism
توریسم واژه ای فرانسوی از ریشه (Tour)به معنای چرخش،پیمودن،طی کردن و گردش نمودن است.
اولین بار در سال 1811 در مجله ورزش (Sporting magazine) استفاده شد.به معنای مسافرت به منظور تماشای آثار تاریخی  و بازدید از مناظر طبیعی برای کسب لذت بکار می رفت.
توریسم:کلیه اقدامات و فعالیتهایی که در ارتباط با فرد گردشگر صورت می گیرد.
توریسم عمل مسافرت به منظور تفنن و لذت است.

 گردشگر   Tourist
توریست یا گردشگر(دیدار کننده یک شبه):
کسی است که دست کم یک شب در اقامتگاه عمومی یا خصوصی در محل مورد بازدید بسر برد.
کسی است که کشور دیگری را حداقل 24 ساعت و حداکثر سه ماه برای تفریح،استراحت،فعالیتهای ورزشی،امورپزشکی،گذراندن تعطیلات،مطالعه،شرکت در کنفرانس و امور خانوادگی بازدید کند؛مشروط به اینکه برای احراز شغل و کسبی نباشد.

گردشگری ورزشی
ورزش یکی از متداولترین عوامل ایجاد انگیزه برای گردشگری است که گردشگر به دو صورت در آن شرکت می کند:
مشارکت کننده در فعالیتهایی مانند:تنیس،اسکی،موج سواری ،شکار،ماهیگیری،کوهنوردی،غواصی و...(برای بدست آوردن تناسب اندام و سلامت)
به عنوان تماشاگرفعالیتهای ورزشی به دیدن مسابقات مختلف می رود.(المپیک،جام جهانی فوتبال و...)
بین محبوبیت ورزش و گردشگری همبستگی وجود داشته است یعنی با محبوبیت گردشگری ، ورزش نیز رواج یافته و رکود اقتصادی اثر مشابهی بر هر دو داشته است.

ابعاد يک رويداد توريسم ورزشي
تعداد شرکت کنندگان : از جمله ورزشکاران ، مربيان و مقامات رسمي
تعداد تماشاچيان : شرکت کنندگان کمي دارند اما برخي از رويدادها تماشاچيان زيادي دارد
طول رويداد : بسياري از رويدادها فقط يک روز به طول مي انجامد رويدادهاي ديگر در طول يک هفت يا بيشتر اجرا مي شود . بعضي مانند جام جهاني فوتبال  4 تا 6 هفت بطول مي انجامد .
تکرار رويداد : رويدادهاي هرساله و همچنين در مدت طولاني رخ مي دهد بسيار مهم هستند.

گردشگری ورزشی در ایران
براساس برنامه چهارم توسعه، كشور ایران باید تا پایان سال ۱۳۸۸ سالانه میزبان حداقل ۵ میلیون گردشگر باشد، رقمی كه باید تا پایان سال ۲۰۲۴ به رقمی معادل ۲۰ میلیون نفر در سال برسد و در این میان نمی توان از سهم و جایگاه ورزش و برگزاری تورنمنت های ورزشی به سادگی گذشت.
این در شرایطی است كه درآمد كشورهای پیشرفته جهان از محل توریسم ورزشی سالانه چیزی بیش از ۲۰ میلیارد دلار است و كشور ما با وجود همه جاذبه های توریستی و اكوتوریستی و قرار گرفتن در میان 10 كشور اول جهان از نظر داشتن آثار باستانی و میراث فرهنگی چندین هزار ساله، بهره چندانی از توریسم ورزشی نبرده و نمی برد.

گردشگری ورزشی در ایران
در این میان آنچه كه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، جاذبه های گردشگری بی شمار كشور ایران است كه به گواهی همه كارشناسان گردشگری داخلی و خارجی كشور ما را در ردیف ۱۰ كشور پرجاذبه دنیا قرار داده است و برگزاری تورنمنت های رده بالای جهانی می تواند كاركرد بسیار مؤثری در شناخته شدن هر چه بیشتر این جاذبه ها داشته باشد.
ایران به دلیل تنوع آب و هوایی، می تواند این امكان را در اختیار بسیاری از تیم های آسیایی و اروپایی قرار دهد تا آنها بتوانند اردوهایشان را در ایران برگزار كنند. مشروط بر این كه از نظر زیرساخت ها سرمایه گذاری های مناسب صورت بگیرد و به نوعی زمینه جذب این تیم ها فراهم شود.
در تركیه سرمایه گذاری های بسیار خوبی در زمینه ایجاد اردوهای ورزشی صورت گرفته و تركیه مقصد مهمی برای ایجاد اردوهای تیم های ورزشی محسوب می شود.

مطالعه گردشگری ورزشی در ایران
مهمترين دغدغه هاي بازاريابان و سازمان دهندگان رويدادهاي ورزشي ایرانی بالا بردن ميزان استقبال بازديدكنندگان از رويدادهاي ورزشي از طريق شناسايي عوامل تاثيرگذار بر انگیزش و حضور آنهاست.
 مطالعه (میرزایی) نشان داد كه انگيزه هاي طرفداری، اجتماعي شدن، آرامش و سرگرمي مهمترين عوامل تاثيرگذار برانگيزش گردشگران شرکت­کننده در رويدادهاي ورزشي است  .همچنين خطرات و مشكلات شخصي مهمترين عوامل بازدارنده هستند كه با نتايج تحقيقات ونگر (2007 )، استيگ و فانك( (2007 )  و چا، مك كلري و يوسال( 1995 )همخواني دارد. تعدادي از انگيزش ها براي حضور در رويداد هاي ورزشي نسبت به انگيز شهاي ديگر برتري دارند، سوربوروك ( 1999 )در مطالعه خود اشاره كرده است كه افراد با ترکیبی از عوامل انگيزشي در رويداد هاي ورزشي حضور پيدا ميكنند.
مضاف بر انگیزه، بازاريابي ، براي گردشگري ورزشي نیز اهميت زيادي دارد و علاوه بر جذابيت رشته هاي ورزشي استفاده از سيستم هاي قوي بازاریابی در دو رسانه اينترنت و تلويزيون براي تبليغات و اطلاع رساني الكترونيكي و جراید موجبات حضور گردشگران ورزشي را فراهم مي سازند.عدم راهبرد يا برنامه معيني در این مورد لزوم طراحي الگويي مناسب براي بازاريابي گردشگري ورزشي در ايران را بیش از پیش آشکار می­سازد (افشار1388)
امیرنژاد،سعید مشکل توریسم و گردشگری کشور را بطور مشخص عدم سياستگذاري و برنامه ريزي می داند وی با توجه به تجزیه و تحلیل SOWT نقاط قوت توريسم ورزشي كشور را وجود تنوع در بازيهاي بومي و محلي كشور، در بخش ضعف فقدان برنامه ريزي و استراتژي صحيح، دقيق و علمي براي توسعه گردشگري ورزشي در كشور ، در بخش فرصتها تنوع اقليم يا شرايط آب و هوايي مناسب جهت برگزاري اردو ها و مسابقات مختلف از جمله اسكي ، قايقراني و در بخش تهديدها ديدگاه منفي و تبليغات سوء کشورهاي خارجي در مورد ايران به عنوان بارزترین اولويت ها نشان می دهد.

موانع توسعه توريسم ورزشي در ايران
توسعه توريسم ورزشي علاوه برموانع موجود ديگر بخشهاي توسعه گردشگري موانع مخصوص به خود نيز دارد،از مهمترين مشكلات اين حوزه نداشتن برنامه استراتژيك براي توريسم ورزشي كشور با توجه به قابليتهاي كشور است.
يكي ديگر از مشكلات توسعه توريسم ورزشي ،عدم توانايي در برگزاري تورنمنتهاي بزرگ ورزشي نظير المپيك ،جام جهاني و بازيهاي آسيايي است .

ورزشهاي بومي و توريسم ورزشي
تاكيد بر ورزشهاي بومي مي تواند يكي از مزيتهاي ايران براي توسعه توريسم ورزشي خود محسوب شود چنانچه امروزه تلاش مسوولان و برنامهريزان ورزشي دنيا نيز بر تخصصي تر كردن رشتهها و بوميسازي آنها است . ايران نيز به دليل داشتن ورزشهاي مختلف بومي و سابقه متمادي در اين ورزشهاميتواند با معرفي اين ورزشها براي ورود به المپیک زمینه توسعه توریسم ورزشی خود را فراهم آورد.

زمينههاي ايجاد شغل
هماكنون در دنيا 200 ميليون شغل در صنعت گردشگري خدمات رساني ميكنند كه اين ميزان با گذشت زمان روند رو به رشدي دارد. در زمينه تنوع مشاغل تاكنون 12 هزار و 500 شغل مرتبط با گردشگري در دنيا تعريف شده است. در ايران نيز با برنامهريزي مناسب ميتوان به رقم قابل قبولي دست يافت.
براساس تحقيقات انجام شده ورود هر 10 گردشگر به يك منطقه گردشگرپذير، قابليت ايجاد يك شغل را دارد.
با يك محاسبه ساده ميتوان پي برد كه ايجاد شغلي پايدار در اين حوزه بسيار كمهزينهتر از ساير حوزههاست. با توجه به رقم مزبور در نظر داشته داشته باشيد، به طور مثال در سال حدود 10 ميليون گردشگر داخلي (بومي) وارد استاني همچون مازندران (بويژه غرب استان) ميشوند. اين رقم ميتواند زمينهساز چند شغل باشد؟
بنا بر بررسی های به عل آمده توسط اتاق بازرگانی اتریش از هر ده شغل در اتریش یک شغل در ارتباط مستقیم با ورزش قرار دارد.

كشورهاي فعال در توريسم ورزشي
کشورهاي اسپانيا، استراليا، آمريکا و فرانسه، ازجمله كشورهاي موفق در حوزه گردشگري ورزشي هستند، در آسيا نيزكشورهايي مانندامارات و ترکيه حضور در اين عرصه را تجربه كرده و البته در همين زمان کوتاه، نيزدرآمدهاي خوبي هم داشته اند. چنانچه در تركيه سرمايهگذاريهاي خوبي در زمينه ايجاد اردوهاي ورزشي انجام شده و تركيه مقصد خوبي براي ايجاد اردوهاي تيمهاي ورزشي محسوب ميشود .

توریسم و اقتصاد
گستردگی زمینه اشتغال در گردشگری:هم کارگران ساده و هم صاحبان انواع مهارت در این رشته بکار می پردازند.
گردشگری پول و جمعیت را از مراکز متمرکزصنعتی بسوی روستاها و نقاط طبیعی میکشاند.
جهانگردی را در اصطلاح اقتصادی صادرات نامرئی  محصولات و خدمات می نامند.

تاثير گردشگران بر اقتصاد ملي
گزارشهاي سازمان جهاني گردشگري نشان ميدهد كه در سال 2014 درآمد خاورميانه از صنعت توريسم به عددي نزديك به 700 ميليارد دلار ميرسد. بدون شك هر كشوري با تصاحب سهمي از اين رقم افسانهاي، ميتواند شاخصهاي زندگي مردمان خود را در ابعاد مختلف ارتقا دهد.

صنعت گردشگری و اوقات فراغت در اقتصاد ملی اتریش
صنعت گردشگری و اوقات فراغت در اقتصاد ملی اتریش نقش مهمی بازی می کنند. با مطالعه ارقام برگزیده زیر به کسب اطلاعات پیرامون فاکتورهای اقتصادی گردشگری، ورزش و اوقات فراغت بپردازید.
آمار گردشگری در سال 2009 
 ورود به اتریش 32,3 Mio.
اقامت در هتل ها 124,3 Mio.
درآمد از مهمانان خارجی به یورو  15,8 Mio.
درآمد از مهمانان اتریشی به یورو  13,9 Mio.
متوسط مدت اقامت شبانه 3,8

مخارج توریستهای خارجی
شامل تمام پولهایی می شود که یک توریست در داخل کشور میزبان برای تامین نیازهای خود از قبیل محل اقامت،غذا،خوراک،حمل و نقل داخلی و خرید سوغات و... هزینه می کند.

روند ورود توریستهای خارجی به ایران   
مرحله اول(1348-1356):به علت اجرای برنامه های عمرانی و زیر بنایی جهانگردی رشد 22.65% داشته است(از 241/198 نفر به 678/158نفر).
مرحله دوم(1356-1367):به علت وقوع انقلاب و جنگ تحمیلی و عدم احساس امنیت و عدم پذیرش از لحاظ فرهنگی سالانه 8.24%رشد منفی داشته است.(از 678/157به 70/740نفر).
مرحله سوم(1367-1377):پایان جنگ تحمیلی و شروع دوره بازسازی رشد 132% تا سال 77 داشته است.(از 70/740به 1/007/597نفر).
درآمد ارزی حاصل از جهانگردی
درآمد ارزی حاصل روند مشابهی با  تعداد توریستهای ورودی دارد.
مرحله اول(1348-1356):                           درآمد ارزی از48میلیون دلار به 235 میلیون دلار رسید.
مرحله دوم(1356-1367):                          درآمد ارزی از235میلیون دلار به 29 میلیون دلار رسید.
مرحله سوم(1367-1377):                          درآمد ارزی از29میلیون دلار به 440 میلیون دلار رسید.

اهمیت توریسم ورزشی
برای درك اهمیت توریسم ورزشی بهتر است مثالی بزنیم. فرض كنیم قرار است یك تورنمنت بین المللی ورزشی در ایران برگزار شود. اگر قرار باشد در این تورنمنت ۱۶ تیم شركت داشته باشند و برای هر تیم تنها حداقل ۱۰ هزار نفر تماشاچی راهی ایران شوند بیش از ۱۵۰ هزار نفر وارد ایران می شوند تا بازی های این تورنمنت فرضی را از نزدیك تماشا كنند.
آنها با ورودشان به ایران اگر روزی تنها ۱۰۰ دلار هزینه كنند و مدت این تورنمنت فرضی ۳۰ روز باشد، چیزی بیش از ۴۵۰ میلیون دلار درآمد نصیب كشورمان خواهد شد و این البته تنها بخش كوچكی از درآمدهای اقتصادی ناشی از یك تورنمنت بین المللی ساده و كوچك خواهد بود و تأثیرات دیگر این ماجرا خودش هفت من مثنوی می طلبد.
تلاش كشورها براي تصاحب ميزباني مسابقات البته بياجر نميماند و منافع بيشماري را در حوزه هاي مختلف نصيب آنان مي كند به گونهاي كه پس از جام جهاني 2006 آلمان، گفته ميشود حدود 11 ميليارددلار، درآمد از اين ميزباني نصيب ژرمنها شده و در کنار 11 شغلي که در اين بخش فعال بوده، 4 شغل جديد نيز ايجاد شده است.
اين مثال به تنهايي نشانگر اين است كه نبايد از تاثير برگزاري مسابقات اينچنيني در رونق و پيشرفت اين حوزه در صنعت گردشگري به راحتي گذشت.
در منطقه یوركشایر در انگلستان برای المپیك سال ۲۰۱۲ كه در آن كشور برگزار می شود پیش بینی شده است مبلغ ۶۰۰ میلیون پوند سود نصیب انگلیسی ها می شود.
به هر حال برگزاری تورنمنت های ورزشی آن هم در سطوح بالای بین المللی و تحولات عظیم و مثبت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و ورزشی كه برای كشور میزبان به ارمغان می آورد، به قدری برای كشورهای توسعه یافته و مترقی اهمیت دارد كه بسیاری از دولتمردان این كشورها برای به دست آوردن میزبانی رقابت هایی همچون المپیك، جام جهانی و مسابقات منطقه ای و قاره ای به انواع راه ها و روش ها متوسل می شوند. تا جایی كه حتی حاضرند از راه های غیر قانونی نیز برای رسیدن به این موفقیت استفاده نمایند.

چرا موفق نيستيم؟
چرايي و ريشههاي ناكامي در زمينه جذب گردشگر به عوامل متعددي همچون زيرساختهاي نامناسب، عدم تخصص، عدم تعريف و برنامه مورد توافق در دولتهاي مختلف، آموزش ناكافي، القاي حس ناامني در گردشگران و بيشمار عوامل و اندك راهحلهاي در ذهن ما بر ميگردد!
از ايجاد بسترهاي مورد نياز، تبليغات و معرفي جاذبههاي گردشگري، ايفاكننده نقش اصلي در جذب و جلب گردشگران هستند. در اين زمينه تبليغات ما در مقايسه با تبليغات ساير كشورها براي صنعت گردشگريشان، بسيار ناچيز و درواقع در حد صفر است.

فرايند برنامه ريزي
چه چيزی را بايد بدانيم

در حال حاضر کجا هستيم

به کجا می خواهيم برويم

چگونه به آنجا خواهيم رسيد

نتیجه گیری

با توجه به مطالب حاضر، پيشنهاد ميشود كه براي افزايش انگيزش گردشگران جهت حضور در رويدادهاي ورزشي انگیزه­های آنها به خوبي شناسايي شود و اطلاع رساني دقيقي پيرامون جاذبه هاي رويداد ورزشی و ميزبان رويداد صورت گيرد، همچنين هزينه هاي مالي، مشكلات ايمني و سلامتي به حداقل ممكن برسد. برقراری پيوند سيستمي ميان سازمان­های ورزشی، ادارات كل تربيت بدني استانها با سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و ایجاد تفاهم نامه ورزشي با كشورهاي همجوار می­تواند زمينه ي فعال سازي اين صنعت در کشور را به ارمغان آورد.

نویسنده مقاله :مصطفی حمزه پور خردمردی
 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شمال-آمل-
ارائه مطلب با ذکر منبع بلامانع می باشد.با آرزوی دعای خیر
منابع:
1-پارکز،ژانت بی و دیگران؛مدیریت معاصر در ورزش مترجم دکتر محمد احسانی،تهران:دانشگاه تربیت مدرس،دفتر نشر آثار علمی 1382صص 452-473
2-هیوود،لس و دیگران،اوقات فراغت،مترجم محمد احسانی،تهران:امید دانش،1380
3-مهدوی ،داود. نقش توریسم در توسعه نواحی روستایی پیرامون شهرها و ارائه مدل استراتژیک، پایان نامه
4-امیریان، سعید.اثر اقتصادی توریسم در جمهوری اسلامی ایران، پایان نامه
5-روزنامه ایران مقاله صنعت توریسم معصومه وروانی 
6-برنامه ريزي توريسم ورزشي دکتر فرشاد تجاري (دوره آموزشي و پژوهشي  برنامه ريزي توريسم ورزشي پژوهشكده تربيت بدني و علوم ورزشي 
7 -فتح الهي، اميد، ( 1386 ) بررسي تطبيقي نقش عوامل موثر بر توسعه گردشگري ورزشي از ديدگاه مديران و دست اندركاران ورزش ايران و تركيه. مجموعه مقالات ششمين همايش بين المللي تربيت بدني و علوم ورزشي، كيش ،اسفند 86.
8     -شفيع زاده، شهرام( 1387 ). نظريه اي جهت بررسي وضعيت صنعت گردشگري ورزشي در ايران با تمركز بر مدل الماس            رقابتي پورتر،همايش ملي مديريت ورزشي..
9   - ميرزايي، اکبر(1388).  بررسي عوامل تاثيرگذار بر انگيزش گردشگران شركت كننده در رويداد هاي ورزشي. هفتمین همايش بين المللي تربيت بدني و علوم ورزشي. اسفند 88.
10    -  هنرور، افشار. (1388). طراحي الگوي بازاريابي گردشگري ورزشي در ايران، هفتمین همايش بين المللي تربيت بدني و علوم ورزشي. اسفند 88..
11- امیرنژاد،سعید.(1388). تبيين استراتژي توريسم ورزشي كشور، هفتمین همايش بين المللي تربيت بدني و علوم ورزشي. اسفند 88.

محل قرارگیری: صفحه اصلی بانک مقالات گردشگری فراغت و گردشگری در ورزش